Του Παναγιώτη Ράγγου* Οικονομολόγος

Αυτή η διεύθυνση Email προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο αλλάζει ριζικά για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 80 χρόνια, με το σχέδιο νόμου με τίτλο με  «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις», που τέθηκε από το υπουργείο Δικαιοσύνης σε δημόσια διαβούλευση από το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026 , με προγραμματισμό εντός της άνοιξης να ψηφιστεί στη Βουλή και να γίνει νόμος του κράτους. Στους στόχους  των αλλαγών, που φέρνει το νέο νομοσχέδιο στο κληρονομικό δίκαιο, είναι να εκσυγχρονιστεί ο τρόπος, με τον οποίο μεταβιβάζονται περιουσίες, σπίτια και επιχειρήσεις.

Κεντρικό στοιχείο των αλλαγών είναι η αναμόρφωση της έννοιας της νόμιμης μοίρας και η κατάργηση των πολύ γνωστών «αδελφομοιρίων» ή «εξ αδιαιρέτου» συγκυριότητας.

Όχι πια εξ αδιαιρέτου ιδιοκτησία

Παλιότερα, όταν κάποιος κληρονομούσε ένα σπίτι ή μια επιχείρηση, όλοι οι νόμιμοι κληρονόμοι (π.χ. τα παιδιά) γίνονταν απαραίτητα συγκύριοι με ποσοστά — τα λεγόμενα αδελφομοίρια.

Αυτό πολλές φορές προκαλούσε αδιέξοδα:

♦ Αδυναμία να πουληθεί ή να αξιοποιηθεί το ακίνητο λόγω αντιπαραθέσεων μεταξύ συγγενών.

♦ Ακίνητα και επιχειρήσεις να μένουν αδρανή για χρόνια.

♦ Οικογενειακές διαμάχες που οδηγούσαν σε δικαστικές προσφυγές.

Με το νέο πλαίσιο, αυτή η αυτόματη συγκυριότητα καταργείται: πλέον ένας κληρονόμος μπορεί να πάρει ολόκληρο το ακίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο, και οι λοιποί να λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση ή ισότιμη περιουσία, εφόσον το επιθυμούν.

Η «νόμιμη μοίρα» γίνεται χρηματικό δικαίωμα

Η νόμιμη μοίρα των κληρονόμων πλέον μετατρέπεται από εμπράγματο σε ενοχικό δικαίωμα. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι δεν εισέρχονται πλέον απευθείας στην ιδιοκτησία των ακινήτων ή της επιχείρησης· αντιθέτως, μπορούν να ζητήσουν χρηματική αποζημίωση.

Παράδειγμα υπολογισμού νόμιμης μοίρας

Ας υποθέσουμε ότι ένας γονέας αφήνει ακίνητο αξίας 300.000€ σε τρία παιδιά.

Πλεονέκτημα: Το ακίνητο ή η επιχείρηση αξιοποιείται αμέσως από έναν κληρονόμο, ενώ οι υπόλοιποι λαμβάνουν δίκαιη αποζημίωση σε μετρητά.

 Τι ισχύει για μεταβιβάσεις σε συγγενείς

♦ Κατάργηση «αδελφομοιρίων» – τέλος η υποχρεωτική συγκυριότητα.

♦ Δικαίωμα αποζημίωσης – οι κληρονόμοι που δεν αποκτούν το ακίνητο λαμβάνουν χρηματικό ισοδύναμο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο ίσης αξίας.

♦ Δυνατότητα κληρονομικών συμβάσεων – συμφωνίες μεταξύ διαθέτη και μελλοντικών κληρονόμων για ευέλικτη διαχείριση περιουσίας.

♦ Νέα δικαιώματα σε ζευγάρια και συντρόφους – αναγνώριση συντρόφων με μακροχρόνια συμβίωση υπό προϋποθέσεις.

 Τι πρέπει να κάνει κάποιος τώρα

1. Ενημέρωση και προγραμματισμός: Μιλήστε με δικηγόρο ή συμβολαιογράφο για να κατανοήσετε πώς επηρεάζουν οι νέες ρυθμίσεις την υπόθεσή σας.
2. Επανεξέταση διαθηκών και σχεδίων διαδοχής: Παλαιές διαθήκες ή οικογενειακά σχέδια μπορεί να χρειάζονται αναθεώρηση.
3. Αξιοποίηση νέων εργαλείων: Με τις κληρονομικές συμβάσεις, μπορείτε να ρυθμίσετε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων με πιο ευέλικτο τρόπο.

Αυτές οι αλλαγές σηματοδοτούν μια νέα εποχή στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, με στόχο τη μείωση συγκρούσεων μεταξύ συγγενών και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της περιουσίας μετά τον θάνατο.

Σε διαβούλευση το νέο  νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο

Το νέο νομοσχέδιο με τίτλο με  «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις», που καταρτίστηκε από επιστημονική επιτροπή υπό την προεδρία του καθηγητή Απόστολου Γεωργιάδη, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, από το Σάββατο 21 Μαρτίου 2026.  Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2026 και ώρα 9.00.

«Στο πλαίσιο αυτό καλείται να συμμετάσχει στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση κάθε κοινωνικός εταίρος και κάθε ενδιαφερόμενος, καταθέτοντας τις προτάσεις του για την όποια βελτίωση των διατάξεων του ανωτέρω νομοθετήματος» σημειώνει ο υπουργός.

Οι ρυθμίσεις  αναφέρονται στα περιεχόμενα του νομοσχεδίου ως εξής:

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ:  «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξεις»

ΜΕΡΟΣ Γ     

Άρθρο 26       Έναρξη ισχύος

Δείτε το νέο νομοσχέδιο στη διαβούλευση: ΕΔΩ

*Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης

Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής

Σχετικά Άρθρα

• Κληρονομιές: τι αλλάζει για παιδιά, συζύγους, λοιπούς συγγενείς
• Κληρονομιές: τι αλλάζει για παιδιά, συζύγους, λοιπούς συγγενείς
• Οι επίσημες ανακοινώσεις για τις αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο
• Πως με τις νέες κληρονομικές συμβάσεις μοιράζονται οι περιουσίες, παραδείγματα
• Δικαίωμα οίκησης για συντρόφους εκτός γάμου στο νέο κληρονομικό δίκαιο
• Οι 10 μεγάλες αλλαγές στο νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές

Πηγή: foronews