Γράφει ο Γιώργος Κουτίνας *
Ο Μηχανικός στο πλαίσιο άσκησης των επαγγελματικών καθηκόντων του, βρίσκεται αντιμέτωπος σε διάφορες καταστάσεις αυξημένων υποχρεώσεων και έντασης ευθύνης. Οι συνθήκες πολεοδομικής ανασφάλειας, (αναφορά στις πρόσφατες περιπέτειες του ΝΟΚ), η εκτός σχεδίου δόμηση, η ηλεκτρονική έκδοση αδειών, η τακτοποίηση αυθαιρέτων, οι σύγχρονες θεσμικές ρυθμίσεις και οι νέες τεχνολογικές εφαρμογές (ΒΙΜ) που επηρεάζουν το επάγγελμα του Μηχανικού καθώς και τα διάφορα επενδυτικά προγράμματα ανάπτυξης, συνιστούν ένα περιβάλλον, όπου ο Μηχανικός αντικειμενικά αναλαμβάνει επαγγελματικές ευθύνες με πιθανές νομικές συνέπειες, τις οποίες συνήθως αντιπαρέρχεται.
Και όλα αυτά, σε διαδικασίες ψηφιακών υπηρεσιών, όπου «καταγράφεται» ανεξίτηλα ο ρόλος και οι υποχρεώσεις του Μηχανικού. Συνθήκη, που αποτελεί μία πρόκληση η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί με την υιοθέτηση της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης για νομική και οικονομική προστασία του εκάστοτε Μηχανικού αλλά και ως πράξη υπευθυνότητας απέναντι στον Καταναλωτή και στην Κοινωνία.
Πολεοδομική μεταρρύθμιση και ανάδειξη του κύρους και της ευθύνης Μηχανικού
Ως γνωστόν, τα τελευταία χρόνια έγιναν κάποιες ουσιαστικές αλλαγές στις σχέσεις που αφορούν τους Πολίτες, τους Μηχανικούς και τις Υπηρεσίες Δόμησης, με βασικό χαρακτηριστικό το γεγονός πως κάποιες αρμοδιότητες των πολεοδομικών υπηρεσιών έχουν εκχωρηθεί στους ιδιώτες Μηχανικούς. Η αρχή έγινε με τις τακτοποιήσεις αυθαίρετων κατασκευών με ανάληψη της αντίστοιχης διαδικασίας από μηχανικούς. Η συνέχεια δόθηκε με τον έλεγχο των οικοδομικών εργασιών από ιδιώτες μηχανικούς (ελεγκτές δόμησης) και επεκτάθηκε, με κάποιες προϋποθέσεις, στην ηλεκτρονική έκδοση Αδειών Δόμησης χωρίς την υποχρεωτική εμπλοκή των πολεοδομικών αρχών. Πρόκειται για θεσμική εξέλιξη η οποία είναι προς τη σωστή κατεύθυνση για τη διασφάλιση των Καταναλωτών. Ωστόσο, θα πρέπει να εμπεδωθεί ευρύτερα στο πνεύμα της πρακτικής που συστηματικά εφαρμόζεται στις χώρες της Ευρώπης με γνώμονα την έννοια της Ευθύνης.
Επαγγελματική Ευθύνη Μηχανικού
Θεμελιώδης παράμετρος του πολεοδομικού εκσυγχρονισμού είναι η αναβάθμιση του ρόλου και της υπευθυνότητας των Μηχανικών απέναντι στους Καταναλωτές και στην Κοινωνία, κάτι το οποίο οι ίδιοι οι Μηχανικού θα πρέπει να ενστερνιστούν στην πράξη. Ένα νέο σύγχρονο σύστημα δόμησης (e-adeies από Μηχανικούς, έλεγχοι δόμησης), δεν πρέπει ναπεριορίζεται μόνο στην αναγνώριση της επιστημονικής επάρκειαςΜηχανικών και της οργάνωσης των γραφείων τους. Συνεπάγεται και την ανάγκη ανάδειξης της αξιοπιστίας των υπηρεσιών Μελέτης και Επίβλεψης που προσφέρουν στον εκάστοτε Καταναλωτή. Είναι αυτό που στη διεθνή πρακτική λέγεται «Επαγγελματική Αστική Ευθύνη» έναντι του Πελάτη / Καταναλωτή ή κάποιου Τρίτου(Επενδυτής / Χρηματοδότης / Τράπεζα) που έχει νόμιμο συμφέρον.
Ο εκάστοτε Μελετητής και Επιβλέπων Μηχανικός, επίσημα καταχωρημένος με όνομα και τηλέφωνο, είναι πλέον προσβάσιμος σε όποιον έχει νόμιμο συμφέρον να διεκδικήσει αποζημίωση για τυχόν οικονομική ζημιά που υπέστη από ενδεχόμενο λάθος ή παράλειψή του στο πλαίσιο της μελέτης για την ηλεκτρονική έκδοση αδείας δόμησης ή και της επίβλεψης κατασκευής του αντίστοιχου δομικού έργου.
Στη χώρα μας, η ευθύνη του Μηχανικού, συνήθως, συγχέεται με την Πειθαρχική και την Ποινική Ευθύνη, που σχετίζονται με πρόστιμο ή τιμωρία και όχι με νομική υποχρέωση για αποζημίωση. Δυστυχώς, φαίνεται πως στην πράξη, αγνοείται πλήρως η έννοια της Αστικής Ευθύνηςτου Επαγγελματία Μηχανικού.
Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης
Σύμφωνα με την ισχύουσα εδώ και πολλά χρόνια διεθνή πρακτική εμπειρία, η Επαγγελματική Αστική Ευθύνη ασφαλίζεται. Δηλαδή, κάποιος χρηματοοικονομικά αξιόπιστος φορέας (Ασφαλιστική Εταιρεία) να εγγυάται την χρηματική αποζημίωση τυχόν αξιώσεων εις βάρος του ασφαλισμένου Μηχανικού, από ενδεχόμενο λάθος ή παράλειψή του.
Η συγκεκριμένη Ασφάλιση έχει επιβληθεί και ισχύει στην πράξη ως “νόμοςτης Αγοράς”. Δηλαδή, δεν μπορεί να λειτουργήσει ένας Μηχανικός αν δεν διαθέτει, σε μόνιμη βάση, ασφαλιστική κάλυψη για την επαγγελματική ευθύνη του. Είναι προφανές πως μια τέτοια Ασφάλιση εξασφαλίζει στον ίδιο το Μηχανικό αξιόπιστη νομική και οικονομική προστασία για την απρόσκοπτη άσκηση της δραστηριότητάς του. Παράλληλα, παρέχει και στο εκάστοτε Πελάτη / Χρηματοδότη ένα αξιόπιστο μέσο διεκδίκησης αποζημίωσης για κάποια άμεση ή και έμμεση χρηματική ζημιά που μπορεί να υποστεί.
Προοπτικές
Στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού του συστήματος δόμησης στη χώρα μας, δύο πράγματα πρέπει απαραιτήτως να θεσπιστούν και να εμπεδωθούν στην πράξη:
– Ουσιαστική απαλλαγή από την “πατερναλιστική” λογική με την οποία είχε δομηθεί τόσα χρόνια η πολεοδομική νομοθεσία, η οποία στην πράξη παραπέμπει σε γραφειοκρατία και υποθάλπει φαινόμενα συναλλαγής – διαφθοράς, δημιουργώντας σύγχυση και απογοήτευση στους υγιώς σκεπτόμενους και ορθά πράττοντες Μηχανικούς, Ιδιοκτήτες / Καταναλωτές ή Επενδυτές Ακινήτων.
Οι Υπηρεσίες Δόμησης πρέπει εξελιχθούν σε όργανα υψηλήςεποπτείας και θεματοφύλακα της αντίστοιχης νομοθεσίας προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
– Υιοθέτηση και συστηματική ανάπτυξη της Ασφάλισης Επαγγελματικής Ευθύνης Μηχανικού, σύμφωνα με τα ισχύοντα σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συγκεκριμένη ασφάλιση φαίνεται πως παραμένει στα “αζήτητα” ή κατατάσσεται στα “εξωτικά” ασφαλιστικά προϊόντα. Αντικειμενικά, είναι για ένα εξειδικευμένο ασφαλιστικό προϊόν όχι ιδιαίτερα ελκυστικό στις εγχώριες ασφαλιστικές εταιρείες οι οποίες προτιμούν να διοχετεύουν την επιχειρηματική δραστηριότητά τους σε πιο εύκολους και πιο αποδοτικούς κλάδους. Ωστόσο, αν υπάρξει σαφής θεσμική απαίτησηγια τη συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη, μπορεί να υπάρξει επαρκές ενδιαφέρον από ορισμένες ασφαλιστικές εταιρείες που διαθέτουν κατάλληλη τεχνική και οικονομική στήριξη από μητρική ασφαλιστική εταιρεία ή από διεθνείς αντασφαλιστικούς φορείς.
Με βάση τα παραπάνω, είναι πλέον καιρός, η Πολιτεία, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, οι επαγγελματικοί σύλλογοι των Μηχανικών και πολύ περισσότερο οι ίδιοι οι επαγγελματίες Μηχανικοί, να συνειδητοποιήσουν το πνεύμα των ευρύτερων εξελίξεων και να προσαρμοστούν ανάλογα στις σύγχρονες απαιτήσεις.
* Γιώργος Κουτίνας: Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων. Έχει παράσχει υπηρεσίες Συμβούλου σε ΥΠΕΧΩΔΕ, ΤΕΕ, ΕΣΥΔ, σε μεγάλα τεχνικά έργα (Αττικό Μετρό, Εγνατία Οδός, Γέφυρα Ρίο-Αντίρριο) καθώς και σε διάφορα Γραφεία Μελετών και εργοληπτικές επιχειρήσεις.
Σχετικά Άρθρα
- ΥΔΟΜ & Μηχανικοί: γιατί είναι αναγκαία η θεσμοθέτηση Ασφάλισης Ευθύνης
- Δείτε την εκδήλωση για οικοδομησιμότητα σε εκτός σχεδίου οικοπέδα
- Ευθύνη μηχανικού, για ταυτότητα κτιρίου σε ανακληθείσα άδεια διαμερισμάτωσης
- Στο σκαμνί μηχανικός επειδή δεν κατεδάφισε ετοιμόρροπο κτίριο ο ιδιοκτήτης του
- Συμφωνία με το ΤΕΕ από την κορυφή της ΚΕΔΕ για το ΝΟΚ
- ΤΕΕ Πελοποννήσου προς ΥΠΕΝ, για «μικρά οικόπεδα» και «μεγάλα αυθαίρετα»
Πηγή: ecopress.gr