Του Αργύρη Δεμερτζή/

Αυξημένες απαιτήσεις καθορίζει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τη νομιμότητα έκθεσης αυτοψίας της Επιτροπής Πολεοδομίας, προκειμένου να κατεδαφίζονται  επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια σε παραδοσιακούς οικισμούς προ του 1923 και ανεγερθέντα κτίρια προ του 1955. Μεταξύ άλλων η νέα απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου θέτει ως προϋπόθεση η απαιτούμενη προηγούμενη έγκριση Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής για την κατεδάφιση μέρους η ολόκληρου του κτιρίου να τεκμηριώνεται μετά από έρευνα, με ειδικώς αιτιολογημένη πράξη, με συγκεκριμένα κριτήρια.

→«Οι εγγυήσεις που θεσπίζονται από το νόμο για την προστασία των κτισμάτων που βρίσκονται εντός παραδοσιακών οικισμών έχουν εφαρμογή και προκειμένου να εφαρμοσθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού κτιρίου ως κοινώς ετοιμόρροπου ή ως επικινδύνως ετοιμόρροπου. Τούτο δε, προκειμένου να αποφευχθεί η γενικότερη βλάβη του προστατευόμενου οικισμού διά της τμηματικής κατεδαφίσεώς του και έτσι καταστεί γράμμα κενό η προστασία του», τονίζεται στην απόφαση του ΣτΕ, που δημιουργεί νέα δεδομένα για τις κατεδαφίσεις επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων στους άνω των 10.000 οικισμούς προ του 1923 σε όλη τη χώρα.

→Η ίδια απόφαση αφορά και σε κτίρια προ του 1955 σε οικισμούς και με τις αυξημένες απαιτήσεις που θέτει για την κατεδάφιση επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων εξ αντικειμένου λειτουργεί ως «ασπίδα προστασίας», για χιλιάδες κτίρια κυρίως μονοκατοικίες του μεσοπολέμου και των αμέσως επόμενων ετών, που δεν προστατεύονται ως διατηρητέα, και κατεδαφίζονται μαζικά τα τελευταία χρόνια προς εφαρμογή των κινήτρων δόμησης σε νέες οικοδομές του ΝΟΚ, λόγω απόσυρσης,  κατεδάφισης παλαιού κτιρίου.

Γιατί ακυρώθηκε η έκθεση αυτοψίας  της τριμελούς Επιτροπής Επικινδύνως Ετοιμόρροπων της Πολεοδομίας

 Η νέα απόφαση του ΣτΕ , που εκδίκασε υπόθεση προσφυγής για κτίσμα στο οικισμό του Αγίου Πέτρου Αρκαδίας ακύρωσε ως μη νόμιμη  την έκθεση αυτοψίας  της τριμελούς Επιτροπής Επικινδύνως Ετοιμόρροπων της Πολεοδομίας και συνακόλουθα  εξουδετέρωσε τη σχετική έγκριση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής για την κατεδάφιση  του επικινδύνως ετοιμόρροπου κτιρίου.

Σχετικά η  ίδια απόφαση του ΣτΕ επισημαίνει ότι η έκδοση της έκθεσης  αυτοψίας της Επιτροπής της Πολεοδομίας ππρο του 1923ου έδωσε πράσινο φως για την κατεδάφιση του κτιρίου ως επικινδύνως ετοιμόρροπο προηγήθηκε της σχετικής έγκρισης του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής,  καθορίζοντας ότι η έγκριση κατεδάφισης επικινδύνως ετοιμόρροπου κτιρίου  του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής πρέπει αφενός μεν  να προηγείται της έκθεσης της Πολεοδομίας αφετέρου δε να καλύπτει αυξημένες απαιτήσεις έρευνας και ελέγχου του επικινδύνως ετοιμόρροπου κτιρίου για να είναι έγκυρη η απόφαση και νόμιμη η κατεδάφιση του.

– «Η έγκριση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής παρέχεται με ειδικώς αιτιολογημένη πράξη, μετά από στάθμιση της σημασίας του κτίσματος για την φυσιογνωμία του παραδοσιακού οικισμού και μετά από έρευνα αν οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να αποτραπούν με την λήψη άλλων μέσων, ούτως  ώστε να διατηρηθεί το κτίσμα. Η δε κρίση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής από την παραπάνω άποψη είναι υποχρεωτικά ληπτέα υπόψη κατά τη σύνταξη των σχετικών εκθέσεων αυτοψίας ετοιμόρροπων οικοδομών», λέει η απόφαση του ΣτΕ.

Κρίνει παράλληλα η απόφαση του ΣτΕ για την συγκεκριμένη περίπτωση του επικινδύνως ετοιμόρροπου κτιρίου στον παραδοσιακό οικισμό του Αγίου Πέτρου Αρκαδίας ότι «δεν αιτιολογείται νομίμως»,  αναφερόμενη στην «γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής της Π.Ε. Αρκαδίας», η οποία εκδόθηκε μετά την προσβαλλόμενη έκθεση, επιπλέον δε, στερείται της απαιτούμενης ειδικής αιτιολογίας, εφόσον το παραπάνω όργανο αποφαίνεται μόνον ότι η οικοδομή είναι κατεδαφιστέα, στηριζόμενο αποκλειστικά στο περιεχόμενο της έκθεσης της τριμελούς Επιτροπής Επικινδύνως Ετοιμόρροπων Κτιρίων και χωρίς οποιαδήποτε κρίση για τη μορφολογική ή άλλη αξία του κτηρίου αυτοτελώς και εν σχέσει προς τον παραδοσιακό οικισμό εντός του οποίου ευρίσκεται».

Απαιτείται αιτιολόγηση για τη δυνατότητα επισκευών και το είδος και την έκταση των ανεπαρκειών, ζημιών της οικοδομής

 «Το επίδικο κτήριο ευρίσκεται στον παραδοσιακό οικισμό του Αγίου Πέτρου Κυνουρίας, σύμφωνα δε με τους ισχυρισμούς του αιτούντος, οι οποίοι δεν αμφισβητούνται από τη Διοίκηση, έχει κατασκευασθεί προ του έτους 1923 και η μεταγενέστερη προσθήκη σε αυτό προ του έτους 1955», επισημαίνει η απόφαση του ΣτΕ προσδιορίζοντας το εύρος των κτιρίων που καταλαμβάνουν οι αυξημένες απαιτήσεις για την έκθεση αυτοψίας της  Επιτροπής Πολεοδομίας και την έγκριση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής,  προκειμένου να κατεδαφίζονται νομίμως επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια.

Σημειώνεται ότι η νομοθεσία προβλέπει ότι:

-Για κτίρια παλαιότερα των 100 ετών, που θεωρούνται εν δυνάμει μνημεία και μόνον για αυτά τα κτίρια ότι επιλαμβάνεται το Υπουργείο Πολιτισμού και κρίνει εάν πρέπει να κηρυχθούν διατηρητέα ή όχι».

– Για κτίρια προ του 1955 γίνεται έλεγχος από τα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής και απαιτείται ομόφωνη έγκριση για να κατεδαφιστούν. Σε περίπτωση, που έστω και ένα μέλος του Συμβουλίου δεν συμφωνεί στην κατεδάφιση του κτιρίου, τότε το θέμα παραπέμπεται στο Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής. Το ΚΕΣΑ κρίνει οριστικά εάν πρόκειται για αξιόλογο η όχι κτίριο. Στην περίπτωση που το συγκεκριμένο κτίριο είναι αρχιτεκτονικά και πολιτιστικά αξιόλογο αυτομάτως επιλαμβάνεται η αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Περιβάλλοντος και το κηρύσσει διατηρητέο.

Η νέα απόφαση του ΣτΕ προτάσσοντας την ανάγκη προστασίας από κατεδάφιση κτιρίων σε παραδοσιακούς οικισμούς προ του 1923 και ανεγερθέντα κτίρια προ του 1955 στην περίπτωση που κρίνονται ως ετοιμόρροπα και επικινδύνως ετοιμόρροπα σημειώνει ότι:

«Η αρμόδια για τη διενέργεια του σχετικού ελέγχου πολεοδομική υπηρεσία, όταν διαπιστώσει ότι ορισμένη οικοδομή είναι, εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη (κοινώς ετοιμόρροπη),  καθορίζει τα αναγκαία και πρόσφορα μέτρα για την αποτροπή του κινδύνου που εμφανίζει η οικοδομή αυτή από στατική και δομική άποψη, με βάση το είδος και την έκταση του κινδύνου. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις χαρακτηρισμού οικοδομής ως «επικινδύνους» ετοιμόρροπης, δεν εξετάζεται από το αρμόδιο όργανο αν υπάρχει δυνατότητα επισκευών, αλλά η κατασκευή κατεδαφίζεται τρεις μέρες μετά την κοινοποίηση της σχετικής έκθεσης στους ενδιαφερομένους ή αμέσως, χωρίς δυνατότητα, μάλιστα, υποβολής ενστάσεων, εφόσον η απόφαση της Επιτροπής είναι ομόφωνη. Η έκθεση χαρακτηρισμού οικοδομής ως απλώς (κοινώς) ή «επικινδύνους» ετοιμόρροπης πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, αφενός, ως προς το είδος και την έκταση των ανεπαρκειών, ζημιών κ.λπ. της οικοδομής και του κινδύνου και, αφετέρου, ως προς τα μέτρα για την άρση της επικινδυνότητας». Υπογραμμίζει δε ότι:

«Tα κτίσματα αυτά (κοινώς ετοιμόρροπα ή επικινδύνως ετοιμόρροπα), ολόκληρα ή στοιχεία τους, δεν δύνανται να κατεδαφισθούν ει μη μόνον κατόπιν εγκρίσεως της Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ήδη του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής)», με νέες απαιτήσεις έρευνας και τεκμηρίωσης.

Τι λέει η απόφαση του ΣτΕ

Στην απόφαση ΣτΕ 2335/2025 «μη νόμιμη έκθεση αυτοψίας χαρακτηρισμού κτιρίου εντός παραδοσιακού οικισμού ως επικινδύνως ετοιμόρροπου» (πρόεδρος Θ. Αραβάνης, Εισηγητής: Αν. Σπανού) σημειώνονται αναλυτικά τα ακόλουθα:

«Η αρμόδια για τη διενέργεια του σχετικού ελέγχου πολεοδομική υπηρεσία, όταν διαπιστώσει ότι ορισμένη οικοδομή είναι, εν όλω ή εν μέρει, απλώς ετοιμόρροπη [κοινώς ετοιμόρροπη], καθορίζει τα αναγκαία και πρόσφορα μέτρα για την αποτροπή του κινδύνου που εμφανίζει η οικοδομή αυτή από στατική και δομική άποψη, με βάση το είδος και την έκταση του κινδύνου. Αντιθέτως, στις περιπτώσεις χαρακτηρισμού οικοδομής ως «επικινδύνους» ετοιμόρροπης, δεν εξετάζεται από το αρμόδιο όργανο αν υπάρχει δυνατότητα επισκευών, αλλά η κατασκευή κατεδαφίζεται τρεις μέρες μετά την κοινοποίηση της σχετικής έκθεσης στους ενδιαφερομένους ή αμέσως, χωρίς δυνατότητα, μάλιστα, υποβολής ενστάσεων, εφόσον η απόφαση της Επιτροπής είναι ομόφωνη. Η έκθεση χαρακτηρισμού οικοδομής ως απλώς [κοινώς] ή «επικινδύνους» ετοιμόρροπης πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, αφενός, ως προς το είδος και την έκταση των ανεπαρκειών, ζημιών κ.λπ. της οικοδομής και του κινδύνου και, αφετέρου, ως προς τα μέτρα για την άρση της επικινδυνότητας.

Οι εγγυήσεις που θεσπίζονται από το νόμο για την προστασία των κτισμάτων που βρίσκονται εντός παραδοσιακών οικισμών, μεταξύ των οποίων και ο οικισμός του Αγίου Πέτρου Αρκαδίας, έχουν εφαρμογή και προκειμένου να εφαρμοσθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού κτιρίου ως κοινώς ετοιμόρροπου ή ως επικινδύνως ετοιμόρροπου. Τούτο δε, προκειμένου να αποφευχθεί η γενικότερη βλάβη του προστατευόμενου οικισμού διά της τμηματικής κατεδαφίσεώς του και έτσι καταστεί γράμμα κενό η προστασία του. Κατ’ ακολουθίαν, τα κτίσματα αυτά (κοινώς ετοιμόρροπα ή επικινδύνως ετοιμόρροπα), ολόκληρα ή στοιχεία τους, δεν δύνανται να κατεδαφισθούν ει μη μόνον κατόπιν εγκρίσεως της Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (ήδη του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής). Η έγκριση παρέχεται με ειδικώς αιτιολογημένη πράξη, μετά από στάθμιση της σημασίας του κτίσματος για την φυσιογνωμία του παραδοσιακού οικισμού και μετά από έρευνα αν οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να αποτραπούν με την λήψη άλλων μέσων, ούτως  ώστε να διατηρηθεί το κτίσμα. Η δε κρίση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής από την παραπάνω άποψη είναι υποχρεωτικά ληπτέα υπόψη κατά τη σύνταξη των σχετικών εκθέσεων αυτοψίας ετοιμόρροπων οικοδομών.

Το επίδικο κτήριο ευρίσκεται στον παραδοσιακό οικισμό του Αγίου Πέτρου Κυνουρίας, σύμφωνα δε με τους ισχυρισμούς του αιτούντος, οι οποίοι δεν αμφισβητούνται από τη Διοίκηση, έχει κατασκευασθεί προ του έτους 1923 και η μεταγενέστερη προσθήκη σε αυτό προ του έτους 1955. Επομένως, κατά τα ήδη εκτεθέντα, ήταν επιβεβλημένη η προηγούμενη παραπομπή του ζητήματος στο Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, το όργανο δε αυτό, προκειμένου να γνωμοδοτήσει αν το κτήριο είναι κατεδαφιστέο ή επιδεκτικό επισκευών, έπρεπε να διαλάβει στην πράξη του ειδική αξιολόγηση της οικοδομής από μορφολογική, αρχιτεκτονική, αισθητική και ιστορική άποψη αυτοτελώς, σε περίπτωση που έκρινε ότι είχε κατασκευασθεί προ του έτους 1955, σε κάθε δε περίπτωση, σε σχέση με TOV παραδοσιακό οικισμό του Αγίου Πέτρου Κυνουρίας. Όμως, η γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής της Π.Ε. Αρκαδίας εκδόθηκε μετά την προσβαλλόμενη έκθεση, επιπλέον δε, στερείται της απαιτούμενης ειδικής αιτιολογίας, εφόσον το παραπάνω όργανο αποφαίνεται μόνον ότι η οικοδομή είναι κατεδαφιστέα, στηριζόμενο αποκλειστικά στο περιεχόμενο της έκθεσης της τριμελούς Επιτροπής Επικινδύνως Ετοιμόρροπων Κτιρίων και χωρίς οποιαδήποτε κρίση για τη μορφολογική ή άλλη αξία του κτηρίου αυτοτελώς και εν σχέσει προς τον παραδοσιακό οικισμό εντός του οποίου ευρίσκεται. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη έκθεση, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας χαρακτηρισμού του επίδικου κτηρίου ως ετοιμόρροπου, χωρίς να προηγηθεί η απαιτούμενη ειδικώς αιτιολογημένη γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής και δεν διαλαμβάνει αξιολόγηση του επίδικου κτίσματος από την παραπάνω άποψη, δεν αιτιολογείται νομίμως κατά τον βασίμως προβαλλόμενο λόγο ακυρώσεως, ορθώς ερμηνευόμενο. Κατόπιν τούτου, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη έκθεση, παρέλκει δε ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως».

Σχετικά Άρθρα

• Αθήνα: κατεδαφίζονται 70 επικινδύνως ετοιμόρροπα κτίρια
• ΥΠΕΝ: fast track κατεδαφίσεις επικινδύνως ετοιμόρροπων κτιρίων σε όλη τη χώρα
• Αθήνα: το ΣτΕ δικαιώνει το Δήμο κατά των μπόνους του ΝΟΚ
• ΣτΕ: ευθύνη των ιδιοκτητών η στατική και δομική επισκευή πολυκατοικίας
• ΣτΕ: νόμιμη η ενοποίηση των ΠΔ για τους οικισμούς
• ΥΠΕΝ προς ΥΔΟΜ για αχρείαστες εγκρίσεις, σε οικοδομικές άδειες και κατεδαφίσεις

Πηγή: ecopress.gr