Τη διάκριση μεταξύ ιδιόγραφης, δημόσιας και μυστικής διαθήκης, πως εφαρμόζεται το νέο Μητρώο Διαθηκών, τι ισχύει για  νέες και πως θα αντιμετωπιστούν οι δικαστικές διενέξεις για παλαιές διαθήκες παρουσίασε η Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος και ανακοίνωσε τις βασικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, που ανακοινώνονται επίσημα την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025 από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης. 

Μιλώντας στην 28η ετήσια Συγκέντρωση – Ημερίδα που διοργάνωσαν η ΠΟΜΙΔΑ και η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Νομού Αχαΐας η Ελένη Κοντογεώργου, Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος παρουσίασε αναλυτικά τη λειτουργία του νέου Μητρώου Διαθηκών, το οποίο ενεργοποιήθηκε πρόσφατα και αλλάζει ριζικά τον τρόπο εντοπισμού και δημοσίευσης διαθηκών στην Ελλάδα. Η κα Κοντογεώργου που είναι μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής του υπουργείου Δικαιοσύνης, με επικεφαλής τον καθηγητή κο Απόστολο Γεωργιάδη αναφέρθηκε επίσης στις βασικές αλλαγές που έρχονται στο κληρονομικό δίκαιο για τις κληρονομιές, οι οποίες θα παρουσιαστούν επισήμως την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025.

Τα μυστικά του νέου μητρώου διαθηκών

Η πρόεδρος των συμβολαιογράφων μιλώντας για τη λειτουργία του νέου Μητρώου Διαθηκών, το οποίο ενεργοποιήθηκε πρόσφατα εξήγησε το πλαίσιο, τις ιδιαιτερότητες και τα οφέλη για πολίτες και επαγγελματίες, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια αλλαγή που «ουσιαστικά εφαρμόζεται 71 χρόνια μετά» τη νομοθέτηση του σχετικού πλαισίου.

Έναρξη λειτουργίας και αρμοδιότητες

Η πρόεδρος ξεκίνησε διευκρινίζοντας ότι «η λειτουργία του νέου μητρώου διαθηκών η έναρξη του οποίου έχει γίνει από την 1η Νοεμβρίου 2025» αφορά αποκλειστικά «θανάτους οι οποίοι συμβαίνουν μετά από την 1η Νοεμβρίου του 2025». Για θανάτους έως τις 31 Οκτωβρίου 2025, όλα παραμένουν στην αρμοδιότητα των Πρωτοδικείων, καθώς «έχουν καταργηθεί τα ειρηνοδικεία όπως ξέρετε με την εφαρμογή του δικαστικού χάρτη». Έτσι, διευκρίνισε ότι «μόνο για θανάτους που έχουν συμβεί μετά την 1η Νοεμβρίου του 2025 αρμόδιοι πλέον θα είναι οι συμβολαιογράφοι» για δημοσίευση διαθηκών, κατάθεση, καθώς και για την κήρυξη ιδιόγραφων ως κυρίων.

Η ιστορική ιδιαιτερότητα του πλαισίου

Εξηγώντας τη μεγάλη θεσμική αλλαγή, υπογράμμισε ότι το νέο μητρώο εφαρμόζει επιτέλους τις προβλέψεις του νομοθετικού διατάγματος 3082/1954: «Αυτό το νομοθετικό διάταγμα προέβλεπε ότι δεν θα μπορούσε κάποιος να προβεί σε αποδοχή κληρονομιάς αν δεν προσαρτούσε ο συμβολαιογράφος πιστοποιητικό ότι δεν υπήρχε διαθήκη». Ωστόσο, «δεν είχε ποτέ λειτουργήσει αυτό το μητρώο αδημοσίευτων διαθηκών από το έτος 1954». Από την 1 η Νοεμβρίου 2025 λειτουργεί επιτέλους τόσο το μητρώο αδημοσίευτων όσο και το τμήμα των δημοσιευμένων διαθηκών.

Τι γνωρίζει πλέον ο ενδιαφερόμενος

Η πρόεδρος εξήγησε τη μεγάλη αλλαγή στην πληροφόρηση: «Κατά αυτόν τον τρόπο ο καθένας που έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ξέρεi αν υπάρχει διαθήκη του α ή του β που απεβίωσε μετά την 1η Νοεμβρίου του 2025 και σε ποιον συμβολαιογράφο πανελλαδικά έχει κατατεθεί, καθώς επίσης και ποιο είναι το είδος της διαθήκης». Η διάκριση μεταξύ ιδιόγραφης, δημόσιας και μυστικής καταγράφεται πλέον επίσημα στο μητρώο, προσφέροντας σαφή εικόνα σε όποιον έχει έννομο συμφέρον.

Διευκρίνιση για τις μυστικές διαθήκες

Η πρόεδρος διευκρίνισε τη διαφορά μεταξύ ιδιόγραφης και μυστικής διαθήκης: «Η μυστική διαθήκη μπορεί να έχει γραφτεί με οποιοδήποτε μηχανικό μέσον δηλαδή από υπολογιστή, μπορεί και τρίτος να την έχει η γράψει, φτάνει να φέρνει την υπογραφή του διαθέτη». «Αυτή λοιπόν η διαθήκη που δεν έχει γραφτεί με το χέρι του διαθέτη τίθεται σε φάκελο και παρουσία τριών μαρτύρων κατατίθεται στο συμβολαιογράφο». Τόνισε ότι ο αστικός κώδικας δεν έχει αλλάξει·, απλώς «τώρα μόνο καταχωρίζονται αυτά τα στοιχεία στο μητρώο διαθηκών».

Διασύνδεση με τα προξενεία και πρώτα αποτελέσματα

Μια σημαντική καινοτομία είναι ότι «έχει επέλθει διασύνδεση με τα προξενεία της Ελλάδος», τα οποία πλέον ενημερώνουν για τις κατατεθειμένες διαθήκες ομογενών: «Είναι πλέον εύκολη αναζήτηση και μέσω των προξενείων αν υπάρχει διαθήκη του κάθε ομογενούς». Η πρόεδρος ανέφερε εντυπωσιακά πρώτα στοιχεία: «Μέσα σε ούτε ένα μήνα έχουν κατατεθεί περίπου 1700 διαθήκες πανελλαδικά και έχουν δημοσιευτεί ήδη και οκτώ διαθήκες».

Τα οφέλη για τους πολίτες

Κεντρικό όφελος για τον πολίτη είναι η ταχύτητα: «Άμεσα θα μπορεί να δημοσιεύει πλέον τη διαθήκη του αποβιώσαντα πατέρα, συγγενούς του και λοιπά, οπότε να είναι και άμεση εκμετάλλευση της περιουσίας του η προσβολή της διαθήκης αν υπάρχουν αντιδικίες μέσα στην οικογένεια». Σε αντίθεση, σήμερα η δικάσιμος για δημοσίευση διαθηκών σε μεγάλα Πρωτοδικεία «έχει φτάσει το έτος 2027». Αυτό οδηγεί στο παράδοξο όπου «κάποιος που αποβιώνει από την 1η Νοεμβρίου και μετά η διαθήκη του να δημοσιεύεται άμεσα ενώ κάποιος που μπορεί να έχει πεθάνει το 2024 ή το 2025 θα περιμένει μέχρι το 2027».

Προσεχώς νομοθετική ρύθμιση

Τέλος, η πρόεδρος μετέφερε ότι ο Υπουργός Δικαιοσύνης «εξήγγειλε ότι θα προχωρήσει σε σχετική νομοθετική ρύθμιση» ώστε να μειωθεί ο χρόνος δημοσίευσης για τις διαθήκες που ήδη εκκρεμούν στα δικαστήρια ή παραμένουν ακατέθετες. Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί η καθυστέρηση και να υπάρξει «συντομότερη δικάσιμο» για όσες περιπτώσεις έχουν συσσωρευτεί πριν την ενεργοποίηση του νέου μητρώου.

«Οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο είναι γενικά λίγο γερμανικής νοοτροπίας, όπου οι ιδιόγραφες διαθήκες δημοσιεύονται εντός διετίας από τον θάνατο ενώ σε κάποιες πολιτείες και σε χώρες του αγγλοσαξονικού δικαίου δεν υφίσταται ο θεσμός της ιδιόγραφής διαθήκης», είπε χαρακτηριστικά η Ελένη Κοντογεώργου, Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος και μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Οι βασικές αλλαγές για τις κληρονομιές 

Για τις εξελίξεις σε σχέση με το κληρονομικό δίκαιο αναφέρθηκε Ελένη Κοντογεώργου, Πρόεδρος της Συντ. Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος και μέλος της σχετικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, διευκρινίζοντας ότι οι επίσημες ανακοινώσεις θα γίνουν εντός της εβδομάδας. Όπως είπε:

♦ Δεν καταργούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες. Μπορεί όμως να έχει υπάρξει μία ασφαλιστική δικλείδα που θα είναι ότι θα πρέπει, να δημοσιεύεται αυτή η ιδιόγραφη διαθήκη εντός διετίας από το θάνατο του διαθέτη.

♦ Υπάρχει πρόβλεψη σχετικά με το δικαίωμα του ατόμου που ζει σε ελεύθερη συμβίωση, δεν υπάρχει δηλαδή γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης, να μπορεί να παραμείνει στην κοινή κατοικία για ένα εύλογο χρονικό διάστημα.

♦ Μετατροπή του εμπραγμάτου δικαιώματος της νομίμου μοίρας, που γίνεται πλέον ενοχικό δικαίωμα, δηλαδή αυτοί που ήταν δικαιούχοι για κάποιο ποσοστό από την κληρονομιά ως νόμιμη μεριδιούχοι, θα έχουν δικαίωμα αποζημίωσης.

♦ Αυξάνεται το δικαίωμα του επιζώντος συζύγου, από το 1 τέταρτο που ισχύει σήμερα, στο 1 τρίτο. Και τα υπόλοιπα 2 τρίτα μοιράζονται στα παιδιά. Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ισχύει το 50% στο σύζυγο και το 50% στους υπόλοιπους συγγενείς.

Σχετικά Άρθρα

• Όλες οι αλλαγές για τις νέες και 14.000 μπλοκαρισμένες διαθήκες
• ΠΟΜΙΔΑ: εκδηλώσεις σε 6 πόλεις για 13 θέματα ακίνητης περιουσίας  
• ΠΟΜΙΔΑ: συνέδριο για 10+1 θέματα της ακίνητης περιουσίας
• Ελεύθεροι επαγγελματίες: δικαστική προσφυγή κατά του φορολογικού νόμου
• Κτηματολόγιο: γιατί μπλοκαρουν τα συμβόλαια και αυξάνονται οι ουρές
• Ελεύθεροι επαγγελματίες; επιστολή στον πρωθυπουργό για το φορολογικό

Πηγή: ecopress.gr