Του Αργύρη Δεμερτζή/

Στο ΥΠΕΝ γνωρίζουν άριστα τις επιπτώσεις, που θα έχει η οριστική λήξη των υπαγωγών αυθαιρέτων κατηγορίας 1 έως 4 στις 31 Μαρτίου 2026 στην κτηματαγορά, στις κατασκευές. στην οικονομία και στο πάγωμα αξιοποίησης της ιδιοκτησίας χιλιάδων πολιτών και διαπιστώνουν την ανάγκη επαναφοράς δυνατότητας υπαγωγής αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, όχι μόνον για τις ειδικές εξαιρέσεις που έληξε από την πρωτοχρονιά αλλά για όλα τα ακίνητα, που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις. Δεν φαίνεται όμως να γνωρίζουν ή τουλάχιστον δεν λένε προς το παρόν, εάν και πότε θα πάρουν σχετικές αποφάσεις.

-«Είναι δύο, οι περιβαλλοντικές αντιδράσεις, οι οποίες είναι γνωστές και αναμενόμενες και το ΣτΕ», απαντούν αρμόδιες πηγές της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας  στο δημοσιογραφικό ερώτημα «ποια είναι τα εμπόδια», για να ληφθούν τελικές αποφάσεις του υπουργείου και της κυβέρνησης για την παράταση υπαγωγών στις κατηγορίες 1 έως 4 και την επαναφορά της κατηγορίας 5. Και ταυτοχρόνως  οι ίδιες πηγές αφήνουν αναπάντητα τα ερώτηματα: «εάν υπάρχει περίπτωση οριστικής λήξης του κύκλου υπαγωγών αυθαιρέτων όλων των κατηγοριών έστω και για μεταβατικό διάστημα». Και «εάν οι σχετικές αποφάσεις εφόσον ληφθούν θα ανακoiνωθούν εγκαίρως ή μετά την λήξη όλων των προθεσμιών».

Ετοιμάζουν λύσεις και εισηγήσεις, με ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για τελικές αποφάσεις 

Από την επικοινωνία διαπιστευμένων δημοσιογράφων με αρμόδιες πηγές της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκύπτει ότι στο ΥΠΕΝ ασχολούνται συστηματικά με πλήρη γνώση των πολεοδομικών θεμάτων και εξετάζουν λύσεις σε όλα τα επίπεδα για το νέο τοπίο υπαγωγών αυθαιρέτων, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά δεδομένα, που είναι ότι:   

♦ Μετρά αντίστροφα ο χρόνος  για την  οριστική λήξη των υπαγωγών αυθαιρέτων κατηγορίας 1 έως 4 στις 31 Μαρτίου 2026  και ότι δεν θα μπορεί να υπάρξει Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, χωρίς ενεργό και λειτουργικό πλαίσιο τακτοποίησης αυθαιρέτων», καθώς σχεδόν κανένα ακίνητο στη χώρα δεν ταυτίζεται πλήρως με τα εγκεκριμένα σχέδια της οικοδομικής του άδειας ή με τα περιγραφόμενα στα συμβόλαιά του.

♦ Εκκρεμεί, όπως επανειλημμένα έχει ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια στη Βουλή και με δημόσιες δηλώσεις  από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ η επαναφορά της δυνατότητας υπαγωγής σε τακτοποίηση αυθαιρέτων  της κατηγορίας 5, που έληξε από τον  Οκτώβριο του 2020. Στο ΥΠΕΝ εξετάζουν σενάρια επαναφοράς της κατηγορίας 5 και αναγνωρίζουν ιδιαίτερα ότι η διακοπή τακτοποίησης αυθαιρέτων  της κατηγορίας 5 εμποδίζει δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, σχολεία, δημαρχεία και υποδομές κοινωνικού χαρακτήρα να αξιοποιήσουν προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, ανακαίνισης και στατικής θωράκισης,  ακόμη και στην εφαρμογή των απαιτούμενων μέτρων πυροπροστασίας.

♦ Έληξε στο τέλος του 2025 η προθεσμία που ίσχυσε για τις πέντε ειδικές περιπτώσεις αυθαιρέτων κατηγορίας 5 (ακίνητα από κληρονομιές, πλειστηριασμούς, leasing, Ε.Τ.Α.Δ ΑΕ, περιοχές έκτακτης ανάγκη), οι οποίες εξαιρέθηκαν από την γενική κατάργηση του 2020 και από την πρωτοχρονιά του 2026 χιλιάδες ακίνητα που εμπίπτουν σε αυτές τις συγκεκριμένες κατηγορίες βγαίνουν εκτός συναλλαγών και κτηματαγοράς.

Στο ΥΠΕΝ, ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Ταγαράς αντιμέτωποι με τρίμηνο κρίσιμων εισηγήσεων και αποφάσεων για τα θέματα των αυθαιρέτων.

Η λήξη της προθεσμίας για τράπεζες και ΕΤΑΔ σημαντική παράμετρος για όλα τα αυθαίρετα κατηγορίας 5

-«Η επαναφορά της κατηγορίας 5 έχει ιδιαιτερότητες φορτίου ως θέμα», λένε χαρακτηριστικά αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΝ υπενθυμίζοντας ότι το υπουργείο έχει αναγνωρίσει την ανάγκη επαναφοράς της ιδίως για δημόσια και δημοτικά κτίρια, όπως υπάρχει σχετικό αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και υπογραμμίζουν ότι «εάν τελικά θα γίνει η επαναφορά της κατηγορίας 5 «θα έχει αυξημένο έλεγχο από ελεγκτή δόμησης, αυξημένο κόστος προστίμων και παραβόλων, έλεγχο όλων των δηλώσεων υπαγωγών και θα συνδυάζεται απαραίτητα με την έκδοση της Ταυτότητας Κτιρίου».

-«Αυτή ίσως είναι μια σημαντική παράμετρος που επηρεάζει συνολικά τις αποφάσεις για την επαναφορά της κατηγορίας 5» απαντούν οι πηγές του ΥΠΕΝ στο ερώτημα εάν θα προκύψουν αιτήματα και ζητήματα για άμεση επαναφορά της κατηγορίας 5 για  τις εξαιρέσεις που έληξαν την πρωτοχρονιά  δηλαδή ακίνητα από κληρονομιές, πλειστηριασμούς, leasing, Ε.Τ.Α.Δ ΑΕ, περιοχές έκτακτης ανάγκη.

Στο ενδεχόμενο να επιστρέψει η κατηγορία 5 αλλά μόνον για τα ακίνητα των ειδικών εξαιρέσεων οι ίδιες πηγές απαντούν θέτοντας το ερώτημα: «δεν είναι σκληρό και άδικο κάποιοι να μπορούν να τακτοποιούν και κάποιοι όχι ακίνητα, τα οποία ανήκουν στην ίδια κατηγορία 5 των αυθαιρέτων;»

Δύο σενάρια για τις υπαγωγές αυθαιρέτων κατηγορίας 1 έως 4 

– «Η λογική λέει ναι» απαντούν παράλληλα οι αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΝ στο ερώτημα εάν θα δοθεί μετά τη λήξη της προθεσμίας στις 31 Μαρτίου 2026 παράταση για τις υπαγωγές αυθαιρέτων των κατηγοριών 1 έως 4. Οι ίδιες πηγές  εξηγούν ότι στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τα αυθαίρετα κατηγορίας 1 έως 4 εξετάζονται ενόψει της λήξης της προθεσμίας στο τέλος Μαρτίου δύο σενάρια τα οποία είναι:

♦ Το πρώτο σενάριο είναι να δοθεί νέα μεγάλη παράταση για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους έως τον Μάρτιο του 2027. Και

♦ Το δεύτερο σενάριο είναι  να καταστεί ο Ν. 4495/2017 μόνιμο πλαίσιο τακτοποίησης αυθαιρέτων, σε πλήρη εξάρτηση με την έκδοση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας κάθε ακινήτου – όποτε απαιτηθεί χρονικά να γίνει αυτή. Δηλαδή ένα διαρκές, σταθερό σύστημα που ενεργοποιείται αυτομάτως όταν χρειάζεται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου».

-«Εκείνο που δεν πρόκειται να αλλάξει είναι η κόκκινη γραμμή των αυθαιρέτων για τα μετά του 2011», λένε από το ΥΠΕΝ τονίζοντας ότι εξετάζονται οι λύσεις τόσο της μεγάλης παράτασης, όσο και της εφαρμογής τακτοποιήσεων αυθαιρέτων κατηγορίας 1 έως 4 με ανοιχτό ορίζοντα.

Οι απαντήσεις για το εαν και πότε θα ληφθούν οι αποφάσεις για τα αυθαίρετα

Για το εάν και πότε θα ληφθούν τελικές αποφάσεις για όλες τις κατηγορίες των αυθαιρέτων, οι αρμόδιες πηγές από το ΥΠΕΝ αφήνουν να εννοηθεί ότι το υπουργείο εργάζεται και έχει προετοιμάσει εισηγήσεις για λύσεις, οι οποίες θα αποφασιστούν όμως σε κεντρικό κυβερνητικό επίπεδο, όπως επίσης ότι ο χρόνος των αποφάσεων επηρεάζεται από την γενικότερη πολιτική συγκυρία των ανοιχτών θεμάτων και των κυβερνητικών προτεραιοτήτων.

Όσα για τα «εμπόδια», που το ΥΠΕΝ αναγνωρίζει ότι πρέπει να αντιμετωπίσει  για τελικές λύσεις και αποφάσεις για τα αυθαίρετα οι περιβαλλοντικές αντιδράσεις φαίνεται να αντιμετωπίζονται ως «γνωστές και αναμενόμενες».

Πάντως το υπουργείο  δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο ΣτΕ. Προκύπτει ότι στο ΥΠΕΝ είναι κεντρική και αδιατάρακτη επιλογή η στενή συνεργασία και συνεννόηση με το ΣτΕ για κρίσιμα πολεοδομικά θέματα, ώστε να υπάρχει «το υψηλότερο επίπεδο ασφαλείας για την εφαρμογή τους».

Είναι γνωστό ότι με αυτόν τον κανόνα το ΥΠΕΝ χειρίστηκε και νομοθέτησε, κατόπιν προληπτικού ελέγχου από το ΣτΕ το νέο ΠΔ για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο και την έναρξη εργασιών του ΝΟΚ, το οποίο ωστόσο γίνεται αντικείμενο νέας προσφυγής Δήμων για την κατάργηση του.

Παράλληλα το ΥΠΕΝ βρίσκεται σε συνεργασία με το ανώτατο δικαστήριο για την έγκριση των προεδρικών διαταγμάτων των νέων μελετών πολεοδομικού σχεδιασμού (ΤΠΣ, ΕΠΣ, αναγνώριση οδών, όρια οικισμών και Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή για την ενεργοποίηση του θεσμού της μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης), με την ολοκλήρωση των οποίων εντός του 2026 θα αντιμετωπιστούν σε νέα βάση, μεταξύ πολλών άλλων τα ανοιχτά θέματα της εκτός σχεδίου δόμησης και των αυθαιρέτων.

Σημειώνεται λοιπόν ότι οι παρατάσεις των αυθαιρέτων ναι μεν δεν απαιτούν έδκοση ΠΔ, το οποίο θα μπορούσε να τεθεί σε προληπτική έγκριση του ΣτΕ αλλά γίνονται με νόμο, ο οποίος ωστόσο θα υπόκειται σε ενδεχόμενες προσφυγές για να κριθεί από το ΣτΕ η συνταγματικότητα του. Και ότι  είναι πιθανόν οι λύσεις για τις υπαγωγές αυθαιρέτων όλων των κατηγοριών, να συνδεθούν με την εξέλιξη και ολοκλήρωση των μελετών του νέου πολεοδομικού σχεδιασμού, με ότι αυτό συνεπάγεται για την επόμενη ημέρα από τις προθεσμίες που λήγουν και τις ανεκπλήρωτες ανακοινώσεις για προθεσμίες που έχουν λήξει. 

Σχετικά Άρθρα

• Αυθαίρετα: τι λένε από το ΥΠΕΝ για την παράταση της προθεσμίας τακτοποίησης
• Αυθαίρετα: στον αέρα χιλιάδες ακίνητα από την οριστική λήξη υπαγωγών
• Αυθαίρετα κατηγορίας 5: στον αέρα χιλιάδες κληρονομίες από την Πρωτοχρονιά
• ΥΠΕΝ: τα κλειδιά για παράταση υπαγωγών, κατηγορία 5 και δασικά αυθαίρετα
• Αδικίες για μικρές κατασκευές από το κλείσιμο υπαγωγών μεγάλων αυθαιρέτων  
• Αυθαίρετα: στον αέρα οι συνεχείς παρατάσεις, χωρίς επαναφορά της κατηγορίας 5

Πηγή: ecopress.gr