Του Αργύρη Δεμερτζή/

Η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD – 2024/1275) στο εθνικό δίκαιο, που βρίσκεται υπό επεξεργασία στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και θα έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2026 θα προβλέπει υποχρεωτική αναβάθμιση κατά 2 έως 3 κατηγορίες όλων των παλιών κατοικιών και διαμερισμάτων ανακοινώθηκε σε ειδική εκδήλωση, που διοργάνωσε ο «Κόσμος – Πράσινη Συμφωνία»,  με τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων.

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν οι εξελίξεις σε εγχώριο και ευρωπαϊκό επίπεδο και κατατέθηκαν προτάσεις  για το μέλλον της ενεργειακής εξοικονόμησης στον οικιστικό τομέα και για μια κοινωνία χωρίς ενεργειακή φτώχεια. Επισημάνθηκε ιδιαίτερα ότι ενόψει της  εφαρμογής του νέου πλαισίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων αποτελεί σημαντικό εργαλείο το Ευρωπαϊκό Διαβατήριο Ανακαίνισης Κτιρίων, που έχει αποφασιστεί να τεθεί σε εφαρμογή και θα περιγράφει τα βήματα για την ενεργειακή αναβάθμιση ενός κτιρίου, τα οποία θα κλιμακώνονται, από απλά και εύκολα εφαρμόσιμα μέχρι πιο σύνθετα και απαιτητικά.

Υπογραμμίστηκε ακόμη  ότι στην απόκτησή του Ευρωπαϊκού Διαβατηρίου Ανακαίνισης Κτιρίων από τα φτωχά και ευάλωτα νοικοκυριά μπορούν να συμβάλλουν οι Ενεργειακές Κοινότητες και οι ΟΤΑ. Στη μεγάλη αυτή προσπάθεια για τις πόλεις θα πρέπει να υπάρξουν θεσμικές και κοινωνικές παρεμβάσεις σε επίπεδο πολυκατοικιών, αλλά και για τη συλλογική κατοικία.

Κινδυνέυουν να βρεθούν εκτός κτηματαγοράς χιλιάδες ακίνητα των χαμηλών ενεργειακών κατηγοριών 

Στην ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD – 2024/1275) στο εθνικό δίκαιο που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2026 εστίασε μιλώντας στην εκδήλωση  του «Κόσμος –Πράσινη Συμφωνία»  Ο Δρ. Απόστολος Ευθυμιάδης Ηλεκτρολόγος Μηχανολόγος ΕΜΠ – ΜΙΤ και ενεργειακός σύμβουλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ).

-«Οι απαιτήσεις της Οδηγίας που βρίσκεται υπό επεξεργασία στο ΥΠΕΝ και θα νομοθετηθούν τον Μάιο, εκτιμούμε ότι θα προβλέπει  υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση κατά 2 έως 3 κατηγορίες για  τα παλιά κτίρια έως το 2030», είπε ο κος Ευθυμιάδης.

-«Εάν δεν υπάρξουν ισχυρά κίνητρα ανακαινίσεων, χιλιάδες κατοικίες και διαμερίσματα που είναι σήμερα στα χαμηλές κατηγορίες ενεργειακής απόδοσης και στεγάζουν νοικοκυριά σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας θα βρεθούν εκτός κτηματαγοράς, με συνέπεια  μέσα στην επόμενη πενταετία  να προκληθεί ενισχυμένη στεγαστική κρίση», είπε ο ίδιος και  εξήγησε ότι:

-«Χιλιάδες ιδιοκτήτες που νοικιάζουν παλαιά ακίνητα δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα ούτε θα έχουν άμεσο όφελος από την απόδοση των μισθωμάτων που πληρώνουν οι ενοικιαστές, να προχωρήσουν σε άμεσες επενδύσεις για ενεργειακή αναβάθμιση των ακινήτων που νοικιάζουν, με αποτέλεσμα αυτά τα σπίτια να μην εκσυγχρονιστούν και στη συνέχεια να μην μπορούν να ενοικιαστούν».

«Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων απαιτεί μια στοχευμένη μαζική παρέμβαση»

Ανάφερε  ακόμη ο τεχνικός σύμβουλος της ΠΟΜΙΔΑ, ότι η Οδηγία θέτει πολύ υψηλούς στόχους, ώστε όλα τα κτίρια να είναι έως το 2050 μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης.

Στο μεταξύ προβλέπει ως στόχο για τα κτίρια κατοικιών τη μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16 % έως το 2030, και κατά 20-22 % έως το 2035, με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις.

Επιπλέον θέτει μια σειρά απαιτήσεων, όπως είναι ενδεικτικά η υποχρέωση όλα τα νέα οικιστικά και μη οικιστικά κτίρια να έχουν μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα (από την 1η Ιανουαρίου 2028 για τα δημόσια κτίρια και από την 1η Ιανουαρίου 2030 για όλα τα άλλα νέα κτίρια), με δυνατότητα ειδικών εξαιρέσεων. Επιπρόσθετα, προβλέπεται η επιβολή των ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης για τα μη οικιστικά κτίρια, η αύξηση της ενέργειας από ΑΠΕ στα κτίρια κ.α.

«Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων απαιτεί μια στοχευμένη μαζική παρέμβαση» επισημάνθηκε από τους ειδικούς που μίλησαν στην εκδήλωση του «Κόσμος Πράσινη Συμφωνία». Και υπογραμμίστηκε ότι:

«Για τη διασφάλιση της, θα χρειαστούν βήματα – φάσεις παρεμβάσεων – ελάφρυνσης κόστους – εξοικονόμησης και μόχλευσης πόρων, εθνικών – ευρωπαϊκών αλλά και ιδιωτικών. Το είδος των ενισχύσεων (επιδότηση, χαμηλότοκο δάνειο ή φορολογική ελάφρυνση) αξίζει να συναρτηθεί με την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών».

«Σε  μεγαλύτερο κίνδυνο είναι οι άνθρωποι, που μένουν στις οικονομικά ασθενέστερες περιοχές»

Για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, που ενσωματώνει τους 17 στόχους του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη, με 150 μέτρα εφαρμογής καινοτόμου πολιτικής,  τα οποία είναι κοστολογημένα και με δεσμευτικούς στόχους απόδοσης, βάση 90 δεικτών, έως το 2030, που κινούνται εντός του πλαισίου της δημοσιονομικής πειθαρχίας και δίνονται απαντήσεις, που θα βρεθούν και που θα πάνε τα χρήματα, μίλησε ο Πέτρος Κόκκαλης γραμματέας του «Κόσμος –Πράσινη Συμφωνία», σε παρέμβαση του στην εκδήλωση, τονίζοντας ότι :

«Το κρίσιμο είναι ότι εάν προχωρήσουμε σε μία τέτοιου είδους ανάπτυξη, η οποία είναι πιο συμπεριληπτική, πιο δίκαιη, πιο πράσινη,  και πιο καθαρή, θα έχουμε και μία μεγάλη αύξηση στο ΑΕΠ της Ελλάδας, δηλαδή θα πάμε και καλύτερα οικονομικά».

Ο ίδιος επισήμανε ότι είναι επιτακτική η ανάγκη για πολιτικές αποφάσεις, διότι, «από τους καύσωνες και τις άλλες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής οι συνθήκες στις ελληνικές πόλεις και στα αστικά ακίνητα θα χειροτερεύουν και θα γίνονται πιο έντονες, όσο τα σπίτια μας παραμένουν κακά μονωμένα, όσο δεν γίνεται ο εξορθολογισμός της καθαρής ενέργειες και τις σωστής τιμολόγησης και η ενέργεια παραμένει ακριβή». Και υπογράμμισε  ότι:

-«Σε μεγαλύτερο κίνδυνο είναι οι άνθρωποι που μένουν στις οικονομικά ασθενέστερες περιοχές. Είναι οι άνθρωποι, οι οποίοι μένουν σε σπίτια που είναι λιγότερο μονωμένα, είναι οι άνθρωποι που έχουν τη λιγότερη δυνατότητα να προσαρμοστούν, δηλαδή να φτιάξουν ενεργειακά αποδοτικά τα σπίτια τους.  Δηλαδή οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν τη λιγότερη συμβολή στη δημιουργία του προβλήματος. Και με αυτά τα δεδομένα η πολιτική διάταση του προβλήματος είναι κολοσιαία». Και τόνισε την ανάγκη να αξιοποιηθεί το  Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ως «ένα νομοθετήματα που αφορά την κοινωνία».

Τα σημεία αιχμής των παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας

Από τις ομιλίες των εισηγητών και την πλούσια συζήτηση που αναπτύχθηκαν στην εκδήλωση αναδείχθηκαν σημεία αιχμής παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, αλλά και κρίσιμα θεσμικά εμπόδια. Ειδικότερα  επισημάνθηκαν τα ακόλουθα:

♦ Η ενεργειακή φτώχεια είναι ένα σύνθετο πρόβλημα της εποχής μας, τόσο τεχνικό όσο και κοινωνικό, που επηρεάζεται και από την κακή ενεργειακή απόδοση των κατοικιών, αλλά και από τα χαμηλά εισοδήματα και τις υψηλές ενεργειακές τιμές. Ο νέος Εθνικός Ορισμός για την Ενεργειακή Φτώχεια πρέπει να συζητηθεί και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του.

♦ Η Ελλάδα εμφανίζει πολύ υψηλά ποσοστά, σε σχέση με τον ευρωπαϊκό Μ.Ο, που δεν έχουν βελτιωθεί σημαντικά παρά τις προσπάθειες μέχρι τώρα.  Τα μέτρα παρέμβασης της Κυβέρνησης κρίνονται ως αποσπασματικά και δυστυχώς περιέλαβαν επιδοτήσεις καταναλώσεων από ακριβά ορυκτά καύσιμα (φυσικό αέριο).

♦ Οι κλιματικές αλλαγές που αυξάνουν τις ενεργειακές απαιτήσεις για δροσισμό το καλοκαίρι αλλά και η εφαρμογή στην ΕΕ του νέου συστήματος ΣΕΔΕ2 για τις εκπομπές από κτίρια από το 2028, αναμένεται να αυξήσει την επιβάρυνση κόστους για τις ενεργειακές καταναλώσεις.

♦ Οι Ενεργειακές Κοινότητες στην Ελλάδα, αν και ξεκίνησαν με ευνοϊκό νομοθετικό πλαίσιο από το 2018, δεν έχουν λάβει καμία οικονομική στήριξη μέχρι τώρα, ενώ επί πλέον αντιμετωπίζουν γραφειοκρατικά εμπόδια και συχνές νομοθετικές ή ρυθμιστικές αλλαγές. Επιπλέον δεν έχουν διασφαλίσει πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο, ικανή για την ανάπτυξή τους, η οποία θα μπορούσε να συμβάλλει κρίσιμα στην μείωση της ενεργειακής φτώχειας και την ανακούφιση ευάλωτων νοικοκυριών -σε συνεργασία και με τους ΟΤΑ.

♦ Κρίσιμοι είναι οι περιορισμοί στη διαθεσιμότητα του ηλεκτρικού δικτύου για την αυτοπαραγωγή και τις ενεργειακές κοινότητες -συλλογικές επενδύσεις με ΑΠΕ αλλά και τις υποδομές αποθήκευσης, λόγω έλλειψης πόρων αλλά και λόγω επιλογών προτεραιοτήτων προς όφελος των μεγάλων παραγωγών. Απαιτούνται πολιτικές πιέσεις και συμμαχίες για την αλλαγή στις κατευθύνσεις στρατηγικής στον τομέα της ενέργειας.

♦ Το Εθνικό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο που τέθηκε σε διαβούλευση και αναμένεται να ανακοινωθεί, προβλέπει πόρους 4,78 δις, οι οποίοι κρίνονται ανεπαρκείς σε σχέση με τις εκτιμώμενες πραγματικές ανάγκες 11 -15 δις μέχρι το 2032.

♦ Σημαντική χαμένη ευκαιρία το Πρόγραμμα ΑΠΟΛΛΩΝ για μείωση του ενεργειακού κόστους των ΟΤΑ (α’ και β’ βαθμού), των ΔΕΥΑ και των ΤΟΕΒ μέσω ΑΠΕ, που απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ θα εξοικονομούσε πόρους και για την κάλυψη αναγκών ευάλωτων νοικοκυριών.

♦ Σημαντική είναι η προσπάθεια του Δήμου Αθηναίων, μέσα από το Γραφείο Αντιμετώπισης της Ενεργειακής Φτώχειας, που λειτουργεί από το 2024 η Αναπτυξιακή Αθήνας Α.Ε. σε συνεργασία με τη Δίκτυο Βιώσιμη Πόλη. Στο Γραφείο έχουν ήδη ενταχθεί περί τα 900 νοικοκυριά, από τα οποία το 65% αξιολογήθηκαν ως ενεργειακά φτωχά και έλαβαν την Κάρτα Ενεργειακής Ωφέλειας εξασφαλίζοντας εκπτώσεις και προσφορές σε ενεργειακά είδη, ενώ στο 35% αυτών (τους πλέον ευάλωτους οικονομικά) παρέχεται απαλλαγή δημοτικών τελών. Θετικά αξιολογούνται επίσης οι πολλαπλοί τρόποι πρόσβασης των πολιτών στο Γραφείο (καθημερινή και προσβάσιμη λειτουργία, γραμμή 1595, πληθώρα συναντήσεων) αλλά και η εξωστρέφεια του προς την κοινωνία και τους κοινωνικούς φορείς.

♦ Αξιοσημείωτες είναι, τέλος,  οι προσπάθειες και άλλων Δήμων της Αττικής, μέσα από πιλοτικά προγράμματα, για την καταγραφή των ιδιαίτερων κοινωνικών χαρακτηριστικών και του κτιριακού αποθέματος, σε σύνδεση και με μέτρα πολιτικής για κοινωνική κατοικία. Ενδεικτικά ο Δήμος Ιλίου με την βοήθεια του ΠΑΔΑ και ο Δήμος Αιγάλεω με την πρωτοβουλία Rock the Block ανέδειξαν το ζήτημα της κλιματικής ευαλωτότητας, έχουν καταγράψει τους άμεσα πληττόμενους και έχουν προχωρήσει σε μέτρα στήριξης και πιλοτικά προγράμματα εφαρμογής.

♦ Θετικές πρωτοβουλίες που έχουν δρομολογηθεί επίσης και αξίζει να ενισχυθούν συνολικά είναι οι παρεμβάσεις για την ενίσχυση του παθητικού χαρακτήρα κτιρίων της αυτοδιοίκησης και σχολείων.

Οι στόχοι και οι συντελεστές της εκδήλωσης: «Ζεστά Σπίτια, Χαμηλότεροι Λογαριασμοί»

Τη συζήτηση που διοργάνωσε ο «Κόσμος- Πράσινη Συμφωνία» προλόγισαν παρουσιάζοντας συνοπτικά τις θέσεις του ΚΟΣΜΟΥ, η Χριστίνα Ευθυμιάτου και ο Θοδωρής Σταθόπουλος, συντονιστές του Τομέα Ειρήνης και Ενέργειας.

Συμμετείχαν οι:

♦ Άλις Κοροβέση – INZEB -Αστικός Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός

♦ Ιωάννα Σούκα – The GreenTank

♦ Αυγή Γκόνου – Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας Δήμου Αθηναίων – Αναπτυξιακή Αθήνας Α.Ε.

♦ Τάκης Γρηγορίου – Ενεργειακή Κοινότητα ΥΠΕΡΙΩΝ

♦ Στέφανος Παλλαντζάς – Ινστιτούτο Παθητικών Κτιρίων – Ε.Ι.ΠΑ.Κ.

♦ Δέσποινα Μπουλογιώργου – Εργαστήριο Ήπιων Μορφών Ενέργειας – ΠΑΔΑ

♦ Ἀπόστολος Εὐθυμιάδης – Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων – ΠΟΜΙΔΑ

Έγιναν παρεμβάσεις από:

♦ Στεφανία Γυφτοπούλου – Πρόγραμμα Rock the Block – Δήμος Αιγάλεω

♦ Κωνσταντίνα Θεοδώρου – CoHab Athens -Δίκτυο για τη Συλλογική Κατοικία

♦ Παναγιώτη Κτενίδη, Ακαδημαϊκός Σύμβουλος των Μεταπτυχιακών  Προγραμμάτων του Εργαστηρίου Ήπιων Μορφών Ενέργειας και Προστασίας

♦ Μιχάλης Τρεμόπουλος, Πράσινοι -Οικολογία, συντονιστής

Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Θανάσης Λασκούδης.

«Η εκδήλωση του ΚΟΣΜΟΣ Πράσινη Συμφωνία  με θέμa «Ζεστά Σπίτια, Χαμηλότεροι Λογαριασμοί»,  αποτέλεσε μόνο την αφετηρία. Η πολιτική μας επιλογή να φέρνουμε στο προσκήνιο τα κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα που αποσιωπούνται, συνοδεύεται από τη δέσμευση για συνεχή διαβούλευση. Η συζήτηση που ανοίξαμε μαζί στο Eteron θα συνεχιστεί άμεσα, καθώς προγραμματίζουμε τη δεύτερη σχετική εκδήλωση στο αμέσως επόμενο διάστημα, με στόχο την οριστικοποίηση των προτάσεών μας για το πρόγραμμα «Ελλάδα 2030» στην πορεία προς το Προγραμματικό μας Συνέδριο τον Ιούνιο του 2026» αναφέρει σε ανακοίνωση του ο «Κόσμος –Πράσινη Συμφωνία».

Η εκδήλωση μεταδόθηκε διαδικτυακά και είναι διαθέσιμη στο:  www.facebook.com/KosmosGreece.

Σχετικά Άρθρα

• Οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις για τα κτίρια φέρνουν νέα «Εξοικονομώ»
• Εκδήλωση για ζεστά σπίτια, φθηνότερους λογαριασμούς ρεύματος
• Γερμανικό φρένο στις υποχρεωτικές ενεργειακές ανακαινίσεις κτιρίων
• ΕΕ: εγκρίθηκε η ενεργειακή οδηγία για κλιματικά ουδέτερα κτίρια
• Έργα 72 εκατ. ευρώ ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων του στρατού
• Ημερίδα: έξυπνη χρηματοδότηση επενδύσεων εξοικονόμησης ενέργειας

Πηγή: ecopress.gr