Ο Γενικός Γραμματέας Δασών του ΥΠΕΝ εξέδωσε εγκύκλιο με θέμα “Παροχή οδηγιών στο πλαίσιο εγκρίσεως επέμβασης και εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 38 ν. 998/1979 ως ισχύει“. Η εγκύκλιος του ΥΠΕΝ με ημερομηνία 29/04/2026 αποσαφηνίζει το πλαίσιο μεταξύ της υποχρεωτικής κήρυξης εκτάσεων ως αναδασωτέων και της νομιμότητας των επιτρεπτών επεμβάσεων. Κεντρικό σημείο αποτελεί η επιβεβαίωση ότι η αλλαγή χρήσης δασικής γης είναι συνταγματικά ανεκτή μόνο όταν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον ή την εθνική οικονομία , υπό την προϋπόθεση αυστηρής τήρησης του σκοπού της επέμβασης.

Ποιο είναι το νομικό έρεισμα της αλλαγής χρήσης;

Η διοικητική κατεύθυνση βασίζεται στη σύγκρουση και τελικά στην εναρμόνιση δύο συνταγματικών επιταγών. Από τη μία, η παρ. 3 του άρθρου 117 του Συντάγματος επιβάλλει την υποχρεωτική αναδάσωση καταστρεφόμενων δασικών οικοσυστημάτων. Από την άλλη, το άρθρο 24 του Συντάγματος επιτρέπει τη μεταβολή του προορισμού τους για λόγους δημοσίου συμφέροντος.

Ο Ν. 998/1979, όπως τροποποιήθηκε από τους Ν. 4280/2014 και Ν. 5037/2023, αποτελεί το εργαλείο αυτής της εναρμόνισης. Η επέμβαση λογίζεται ως εξαιρετικό μέτρο. Η νομιμότητά της εξαρτάται άμεσα από την έκδοση έγκρισης επέμβασης κατόπιν εισήγησης της δασικής αρχής.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση μη υλοποίησης του έργου;

Το θεσμικό πλαίσιο είναι άκαμπτο ως προς την παρέκκλιση από τον αρχικό σχεδιασμό. Αν το έργο εγκαταλειφθεί ή αλλάξει ο σκοπός για τον οποίο χορηγήθηκε η έγκριση, ενεργοποιούνται άμεσα:

• Διοικητικά μέτρα: Κήρυξη της έκτασης ως αναδασωτέας και έκδοση πρωτοκόλλων διοικητικής αποβολής.
• Ποινικές κυρώσεις: Βάσει της παρ. 12 του άρθρου 45 του Ν. 998/1979.
• Αποκατάσταση: Ο δικαιούχος υποχρεούται σε πλήρη αποκατάσταση του δασικού χώρου βάσει εγκεκριμένης φυτοτεχνικής μελέτης.

Κριτική Ανάλυση: Τα “γκρίζα σημεία” της οδηγίας

Παρά την προσπάθεια για ενιαία αντιμετώπιση του ζητήματος, η εγκύκλιος αφήνει ορισμένα ερωτήματα ανοιχτά:

1. Ελλείψει πρωτοκόλλου εγκατάστασης: Η εγκύκλιος παραδέχεται ότι η ανάγκη για οδηγίες προέκυψε λόγω απουσίας πρωτοκόλλου εγκατάστασης σε περιπτώσεις όπου έχει προηγηθεί έγκριση επέμβασης. Αυτό υποδηλώνει διοικητική δυσλειτουργία στην αλληλουχία των βημάτων υλοποίησης ενός έργου, αφήνοντας την έκταση σε ένα “νομικό κενό” μεταξύ προστασίας και εκμετάλλευσης.
2. Χρονικοί περιορισμοί: Δεν διευκρινίζεται το ακριβές χρονικό όριο που μεσολαβεί από την έγκριση επέμβασης έως την υποχρέωση έναρξης των εργασιών, προτού θεωρηθεί ότι υπάρχει “εγκατάλειψη” που επισύρει κυρώσεις.
3. Διακριτική ευχέρεια: Η επίκληση του “δημοσίου συμφέροντος” παραμένει μια έννοια ευρεία, η οποία συχνά οδηγεί σε δικαστικές εμπλοκές, καθυστερώντας κρίσιμες επενδύσεις σε υποδομές ή ενέργεια.

Ανάλυση Επιπτώσεων

Για τον μηχανικό και τον επενδυτή, η εγκύκλιος αυτή σημαίνει:

• Αυστηρότερο Monitoring: Η έγκριση επέμβασης δεν είναι μια οριστική “λευκή επιταγή”. Η σύνδεσή της με τη διατήρηση του δασικού χαρακτήρα σημαίνει ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στη φάση της κατασκευής μπορεί να ερμηνευθεί ως παύση του σκοπού, θέτοντας σε κίνδυνο την αδειοδότηση.
• Κόστος Αποκατάστασης: Η υποχρέωση για φυτοτεχνική μελέτη αποκατάστασης πρέπει να ενσωματώνεται στον προϋπολογισμό του έργου εξαρχής, καθώς η μη τήρησή της επιφέρει πλέον πέρα από διοικητικά και ποινικά μέτρα.
• Διοικητική Συμμόρφωση: Η ύπαρξη ή μη πρωτοκόλλου εγκατάστασης καθίσταται κρίσιμο έγγραφο για τη διασφάλιση της επένδυσης έναντι μεταγενέστερων αποφάσεων κήρυξης αναδάσωσης.

Μπορείτε να κατεβάσετε την εγκύκλιο από εδώ